หลังเกิดแผ่นดินไหว สิ่งสำคัญที่สุดคือการตรวจสอบความปลอดภัยของอาคารก่อนกลับเข้าไปใช้งานตามปกติ จุดที่ควรตรวจก่อนคือ เสาและคานรับน้ำหนักหลัก ผนังบริเวณมุมเปิด (ประตู-หน้าต่าง) บันได และรอยต่อโครงสร้าง เพราะเป็นจุดที่รับแรงเฉือนจากแผ่นดินไหวมากที่สุดและเสี่ยงต่อการวิบัติแบบฉับพลัน
🏗️ จุดที่ต้องตรวจก่อนเป็นอันดับแรก
- เสาและคาน ตรวจสอบรอยแตกร้าวบริเวณจุดต่อเสา-คาน (Beam-Column Joint) โดยเฉพาะรอยร้าวแนวทแยงรูปตัว X ซึ่งเป็นสัญญาณของแรงเฉือนที่เกินกำลังรับของโครงสร้าง หากพบคอนกรีตกะเทาะหลุดจนเห็นเหล็กเสริมโผล่ ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องอพยพและเรียกวิศวกรทันที
- ผนังบริเวณมุมเปิด ผนังใต้และเหนือวงกบประตูหน้าต่างเป็นจุดที่แรงเค้นกระจุกตัวสูงในระหว่างแผ่นดินไหว มักเกิดรอยร้าวแนวทแยง 45 องศาที่มุมทั้งสองข้างของช่องเปิด
- บันไดและทางหนีไฟ บันไดเป็นองค์ประกอบที่เชื่อมต่อระหว่างชั้น หากมีรอยร้าวที่จุดรองรับบันได (Landing) หรือบันไดหลุดจากผนัง ควรงดใช้งานจนกว่าจะตรวจสอบ
- ฐานราก สังเกตรอยแยกใหม่รอบบริเวณฐานอาคาร พื้นดินรอบอาคารทรุดตัวหรือแยกจากตัวอาคาร หรืออาคารเอียงผิดสังเกต
- องค์ประกอบที่ไม่ใช่โครงสร้าง (Non-Structural) เช่น เพดานฝ้า ผนังกันไฟ ป้ายหรือแผงติดผนังภายนอกที่อาจหลุดร่วงเป็นอันตรายต่อคนแม้โครงสร้างหลักจะปลอดภัย
🚪 สัญญาณเตือนที่สังเกตได้ง่าย
ประตูหน้าต่างที่เคยเปิด-ปิดปกติ แล้วจู่ ๆ ฝืดหรือปิดไม่สนิทหลังแผ่นดินไหว เป็นสัญญาณว่าโครงอาคารอาจมีการบิดตัว (Racking) แม้จะยังไม่เห็นรอยร้าวชัดเจนก็ควรเฝ้าระวัง นอกจากนี้ควรตรวจสอบท่อแก๊สและท่อน้ำว่ามีรอยรั่วหรือกลิ่นแก๊สหรือไม่ เพราะเป็นอันตรายเร่งด่วนที่ต้องแก้ไขก่อนสิ่งอื่นใด
📞 เมื่อไหร่ต้องเรียกวิศวกรโครงสร้างทันที
หากพบรอยร้าวแนวทแยงที่เสาหรือคาน คอนกรีตกะเทาะเห็นเหล็กเสริม อาคารเอียงสังเกตได้ด้วยตาเปล่า หรือมีผู้เชี่ยวชาญประเมินแล้วว่าไม่ปลอดภัยให้เข้าใช้งาน ควรงดใช้อาคารจนกว่าจะมีวิศวกรโครงสร้างเข้าตรวจสอบและออกใบรับรองความปลอดภัยอย่างเป็นทางการ การกลับเข้าใช้อาคารก่อนตรวจสอบอาจเสี่ยงต่อการวิบัติซ้ำหากมีอาฟเตอร์ช็อกตามมา
❓ คำถามที่พบบ่อย
หลังแผ่นดินไหวต้องรอกี่วันถึงจะกลับเข้าบ้านได้ ไม่มีระยะเวลาตายตัว ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของแผ่นดินไหวและสภาพอาคาร หากตรวจสอบเบื้องต้นแล้วไม่พบรอยร้าวเชิงโครงสร้างสามารถกลับเข้าใช้งานได้ แต่หากไม่แน่ใจควรรอผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบก่อน
รอยร้าวเล็ก ๆ ที่ผนังหลังแผ่นดินไหว อันตรายไหม รอยร้าวเล็กบนผิวปูนฉาบที่ไม่ทะลุถึงโครงสร้างมักไม่อันตราย แต่ควรสังเกตว่าเป็นรอยร้าวแนวทแยงที่มุมเปิดหรือไม่ หากใช่ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินเพิ่มเติม
อาคารเก่าอายุมากกว่า 20 ปี ต้องตรวจสอบเข้มงวดกว่าอาคารใหม่ไหม ใช่ อาคารที่สร้างก่อนมีมาตรฐานออกแบบรับแรงแผ่นดินไหว (ก่อนปี 2550) มักไม่ได้ออกแบบให้รับแรงแผ่นดินไหวไว้ตั้งแต่แรก จึงควรตรวจสอบอย่างละเอียดเป็นพิเศษ
ตรวจสอบเบื้องต้นด้วยตัวเองแล้วไม่พบปัญหา ยังต้องเรียกผู้เชี่ยวชาญไหม หากอาคารมีความสูงมาก เป็นอาคารสาธารณะ หรืออยู่ใกล้ศูนย์กลางแผ่นดินไหว แนะนำให้เรียกผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบเพิ่มเติมเพื่อความมั่นใจ แม้การตรวจสอบเบื้องต้นด้วยตาจะไม่พบความผิดปกติก็ตาม
Interplug มีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านการตรวจประเมินและซ่อมแซมโครงสร้างหลังแผ่นดินไหว ให้บริการตรวจสอบรอยร้าวและวางแผนการซ่อมแซมตามมาตรฐานวิศวกรรม
ปรึกษาการตรวจสอบอาคารหลังแผ่นดินไหวได้ที่ Line OA: @interplug โทร: 086-780-8293 เว็บไซต์: www.interplug.co.th