หลังเกิดแผ่นดินไหว หลายคนสับสนว่ารอยร้าวที่เห็นเป็นรอยเดิมที่มีอยู่แล้วหรือเป็นรอยใหม่จากแผ่นดินไหว จุดสังเกตหลักคือรอยร้าวจากแผ่นดินไหวมักปรากฏขึ้นพร้อมกันหลายจุดทันทีหลังเหตุการณ์ มีทิศทางแนวทแยงชัดเจนที่จุดต่อเสา-คานหรือมุมเปิด ในขณะที่รอยร้าวปกติจะค่อย ๆ ปรากฏทีละจุดตามระยะเวลาเป็นเดือนหรือปี
⚡ ลักษณะเฉพาะของรอยร้าวจากแผ่นดินไหว
เกิดขึ้นพร้อมกันหลายจุดทันที เนื่องจากแรงสั่นสะเทือนกระทำต่อทั้งอาคารพร้อมกันในช่วงเวลาสั้น ๆ ต่างจากรอยร้าวปกติที่มักเกิดทีละจุดกระจายตามช่วงเวลา
ทิศทางแนวทแยงที่จุดต่อเสา-คาน เกิดจากแรงเฉือน (Shear Force) ที่กระทำต่อโครงสร้างระหว่างแผ่นดินไหว มักเห็นเป็นรอยแตกรูปตัว X ที่บริเวณจุดต่อ
รอยร้าวที่มุมเปิดประตู-หน้าต่างแบบทแยง 45 องศาทั้งสองด้าน ปรากฏพร้อมกันทั้งสองมุมของช่องเปิดเดียวกัน ต่างจากรอยร้าวปกติที่มักเกิดเพียงมุมเดียว
คอนกรีตกะเทาะหลุดที่โคนเสา ในกรณีรุนแรง อาจเห็นคอนกรีตหุ้มเหล็กเสริม (Concrete Cover) กะเทาะออกจนเห็นเหล็กปลอก (Stirrup) บริเวณโคนหรือปลายเสา ซึ่งเป็นสัญญาณของแรงเฉือนที่เกินกำลังรับ
🕰️ ลักษณะของรอยร้าวปกติ
รอยร้าวจากการหดตัวของปูนฉาบมักเป็นเส้นผมบางกระจายเป็นร่างแหตื้น ๆ และค่อย ๆ ปรากฏภายใน 1-2 ปีแรกหลังก่อสร้าง รอยร้าวจากการทรุดตัวของฐานรากมักเป็นแนวทแยงที่มุมเดียวของช่องเปิดและขยายตัวอย่างช้า ๆ ตามระยะเวลาเป็นปี ไม่ปรากฏพร้อมกันหลายจุดในทันที
🔎 วิธีตรวจสอบเมื่อไม่แน่ใจ
หากมีรูปถ่ายอาคารก่อนหน้านี้ สามารถเปรียบเทียบว่ารอยร้าวที่เห็นมีอยู่เดิมหรือเป็นรอยใหม่ หากไม่มีรูปเปรียบเทียบ ให้สังเกตลักษณะขอบรอยร้าวว่าคมชัดสดใหม่ (บ่งบอกว่าเพิ่งเกิด) หรือมีคราบฝุ่นสะสม สีซีดจาง (บ่งบอกว่าเป็นรอยเดิม) นอกจากนี้ควรตรวจสอบว่าประตูหน้าต่างที่เคยเปิดปิดปกติ เปลี่ยนไปฝืดหรือปิดไม่สนิทหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวหรือไม่ ซึ่งเป็นสัญญาณเสริมว่าโครงอาคารมีการขยับตัว
📞 เมื่อไหร่ควรเรียกวิศวกรตรวจสอบ
หากพบรอยร้าวลักษณะแผ่นดินไหวตามที่กล่าวข้างต้น โดยเฉพาะรอยร้าวรูปตัว X ที่จุดต่อเสา-คาน หรือคอนกรีตกะเทาะเห็นเหล็กเสริม ควรงดใช้พื้นที่บริเวณนั้นและเรียกวิศวกรโครงสร้างเข้าประเมินก่อนใช้งานต่อ เพราะความเสียหายลักษณะนี้อาจกระทบความสามารถในการรับน้ำหนักของโครงสร้างและเสี่ยงต่อการวิบัติซ้ำหากมีอาฟเตอร์ช็อกตามมา
❓ คำถามที่พบบ่อย
รอยร้าวจากแผ่นดินไหวจำเป็นต้องกว้างมากถึงจะอันตรายไหม ไม่จำเป็น แม้รอยร้าวจะแคบแต่หากมีทิศทางแนวทแยงที่จุดต่อโครงสร้างหลักและเกิดขึ้นทันทีหลังแผ่นดินไหว ก็ควรได้รับการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ เพราะทิศทางและตำแหน่งสำคัญกว่าความกว้างเพียงอย่างเดียว
บ้านชั้นเดียวเสี่ยงต่อความเสียหายจากแผ่นดินไหวน้อยกว่าอาคารสูงจริงไหม โดยทั่วไปบ้านชั้นเดียวมีความเสี่ยงน้อยกว่าเนื่องจากมวลอาคารน้อยกว่า แต่ยังคงต้องตรวจสอบรอยร้าวตามหลักการเดียวกัน โดยเฉพาะหากเป็นอาคารเก่าที่ไม่ได้ออกแบบรับแรงแผ่นดินไหว
ตรวจสอบแล้วไม่แน่ใจว่าเป็นรอยเก่าหรือรอยใหม่ ควรทำอย่างไร หากไม่มั่นใจควรถ่ายรูปบันทึกไว้และติดแผ่นสังเกตการเคลื่อนตัว (Tell-Tale) คร่อมรอยร้าวไว้ แล้วสังเกตซ้ำใน 1-2 สัปดาห์ หากรอยร้าวขยายตัวต่อเนื่องแสดงว่ายังมีปัญหาที่ต้องตรวจสอบเพิ่มเติม
อาฟเตอร์ช็อกทำให้รอยร้าวเดิมขยายตัวได้หรือไม่ ได้ อาฟเตอร์ช็อกสามารถทำให้รอยร้าวที่เกิดจากแผ่นดินไหวหลักขยายตัวเพิ่มขึ้นได้ จึงควรเฝ้าระวังและตรวจสอบซ้ำหลังมีอาฟเตอร์ช็อกตามมา
Interplug มีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านการประเมินและซ่อมแซมความเสียหายจากแผ่นดินไหว พร้อมวิเคราะห์แยกแยะสาเหตุของรอยร้าวอย่างละเอียดก่อนวางแผนซ่อมแซม
ปรึกษาการตรวจสอบรอยร้าวหลังแผ่นดินไหวได้ที่ Line OA: @interplug โทร: 086-780-8293 เว็บไซต์: www.interplug.co.th